Bölüm I - Değer Yasasının Yansımaları

 K. Marx, kapitalist üretim biçiminin tanımlanmasına yönelik yaptığı çalışmaları ömrünün yettiği ölçüde, önceden düşündüğü ve planladığı gibi başlattı ve tamamladı. Öyle olmasına karşın, birçoklarının yanı sıra, salt kapitalist üretim biçimini inceleme ile sınırlı kalması nedeniyle kıyasıya eleştirildi. İncelemelerinin, bu geçici dönemle ilgisi olmasının onun evrensel olmasını engellediği söylendi. Özellikle de, kapitalist toplum sonrası sosyalist dönemle ilgili olarak gerek ekonomik kategoriler, gerekse kuramsal düzeyde bir çalışma yapmadığı, yada yapamadığı, bu nedenle de kendinden sonra K. Marxist düşünce biçiminde büyük bir boşluk olduğu, vb. suçlamalar yapıldı.


Bu eleştirilere ileride yer alan bölümlerde yeri geldiğinde değinilecek. Şimdi, K. Marx’ın olgunluk döneminde, onun tüm zamanını kapsayan bu çalışmasının en azından bir bütün olduğunu düşünmek gerek. Onun ortaya atılan yeni düşünce sistematiği için zorunlu gördüğü bu bütünsellik arayışı, ona başkaca bir çıkış yolu bırakmıyordu. K. Marx, Kapital’in birinci cildini bitirdiği tarihte çalışmanın tümü için düşündüğü çerçeve içinde kalarak çalışmalarını yürüttü. Ama bu çerçeveyi tamamlamaya ömrü yetmedi. Belki bir anlamda bu çalışmasını bitirebilmiş olsaydı, bugün hazır şablon bırakmadığı için eleştirilen K. Marx bu sefer hazır şablon sağlamak ile suçlanacaktı.

Bu tür eleştirilerin dürüst ve içten olmadığı, salt karalama amacı taşıdığı açık. Çok çeşitli yöntemlerle yürütülen bu eleştirilerin ilginç bir özelliğine değinmek gerek. Tümü, K. Marx’ın bir bütün olarak kapitalist üretim biçimini anlatmada temel aldığı değer yasasında odaklanıyor. Değer yasası, salt kapitalist biçimi ile değil, ama genel olarak tüm üretim biçimleri için temel olan bir olgu. Ekonomi politiğin temel öğretisi bu. Yanlış anlaşılmasın, kapitalist üretim biçiminin eleştirisi değil. Ekonomi politik, bize insan ve insan toplumlarının varlığının temel ögesinin bir değer yaratmaya yönelik üretim olduğunu, emeğin ise bütün zenginliklerin kaynağı[1] ve bütün değerlerin ölçüsü olduğunu öğretmektedir.